Ketoza (METFLEX) – Dawid Dobropolski

Metflex – to określenie jest wynikiem połączenia dwóch słów z języka angielskiego – słowa metabolic oraz słowa flexibility. W tłumaczeniu na język polski, metflex oznacza elastyczność metaboliczną.

Jest to przede wszystkim zdolność organizmu do funkcjonalnego sięgania po różne źródła energii (w szczególności węglowodany i tłuszcze, ale także aminokwasy, ketony, mleczan, pirogronian, system fosfagenowy, itd...).

Funkcjonuje też bardziej „geekowska” definicja: system interaktywnych komponentów zarządzający substratami energetycznymi.[2] 

W kwestii komponowania diety keto i konfrontowania różnych jej wariantów z koncepcją metflexu, jednym z głównych założeń jest możliwość zwiększenia podaży węglowodanów w diecie keto, uzyskując tym samym większe zróżnicowanie diety, zmniejszając jej restrykcyjność, a także korzystnie wpływając na wydajność treningową w wielu przypadkach. 

Ketoza „metflexowa” oznacza możliwość spożycia większej ilości węglowodanów, wciąż pozostając w stanie ketozy, dlatego oprócz prostego bilansu energetycznego, gdzie skoro myślimy o zwiększeniu udziału węglowodanów, należy adekwatnie obniżyć udział tłuszczu – nie możemy zapominać o tym, że istnieją doniesienia, wskazujące na szkodliwość łączenia długich kwasów nasyconych z węglowodanami. Obserwacje te pochodzą głównie ze smutnych diet, czyli SAD, czyli Standard American Diet 

która jest wysoce przetworzoną dietą wysoko węglowodanową i jednocześnie wysoko tłuszczową: prawdopodobnie najgorszym połączeniem jest posiłek o wysokiej zawartości długich kwasów nasyconych i węglowodanów, a po argumenty możemy sięgnąć od cyklu Randla[28], jeśli lubimy biochemię, przez metabolizm, badania obserwacyjne i interwencyjne[29] [30], po fakt, że połączenie cukru z tłuszczem dla naszego mózgu to bardzo kiepski pomysł, chociażby w kwestii kontroli apetytu.[31][32][33] 

I choć przenoszenie obserwacji z SAD na dietę keto może być istotną ekstrapolacją, nie zmienia to faktu, że jeśli chcemy mieć wyższą podaż węglowodanów w diecie keto, potrzebujemy wysokiej wrażliwości insulinowej, a na nią w dużym stopniu wpłynie kompozycja kwasów tłuszczowych w diecie: jeśli z dysponowanej puli tłuszczów zabierzemy wielonienasycone, ryzykujemy obniżeniem wrażliwości insulinowej, dlatego też w koncepcji metflexu, chcąc zwiększyć podaż węglowodanów w diecie, zachowując przy tym zasady termodynamiki i bilansu energetycznego, powinniśmy zmniejszyć nie wielonienasycone, a długie nasycone kwasy tłuszczowe. A jeśli dodatkowo pozostałe nasycone zamienimy z długołańcuchowych na średniołańcuchowe MCT, które są bardziej ketogenne – otwierają nam się naprawdę ciekawe możliwości. 

Ponieważ na diecie skupia się większość książki, jedynie zasygnalizuję tutaj kilka strategicznych punktów, gdyż i tak będziemy regularnie powracać do każdej z nich w kolejnych rozdziałach: 

1. Podaż kalorii 

Oczywistość numer jeden: nadwyżka kaloryczna sprzyja otyłości i insulinooporności. Deficyt kaloryczny – odwrotnie. To ile jemy – ma znaczenie. To, czy przez 5 dni jesteśmy na diecie, a w weekend puszczamy wszystkie hamulce – również. 

Można nie liczyć kalorii, ale kalorie wciąż się liczą. 

2. Podjadanie 

3.4. Strategia70 

Podjadanie może zaburzyć pracę gospodarki glukozowo-insulinowej, ale również bardzo łatwo prowadzi do nadwyżki kalorycznej. Czasami przeciwdziałamy temu wchodząc na IF. Nie mam nic przeciwko, jeśli jest to IF w odmianie eTRF, czyli takiej, w której jemy w pierwszej połowie dnia (do czego przejdziemy już za chwilę), a mówiąc inaczej: jemy w rejonach wzmożonej aktywności, pościmy w rejonach obniżonej aktywności. Zgodnie z zasadami chronobiologii, wzmożona aktywność powinna mieć miejsce w pierwszej połowie dnia, a być ograniczana w drugiej połowie dnia i oczywiście w nocy. I tak jak wspomniałem, do tego wątku jeszcze wrócimy. 

3. Przetworzenie 

Wysoki stopień przetworzenia i niska gęstość odżywcza diety oznaczają niedobory. A niedobory sprzyjają np. insulinooporności. Mając niedobory ciężko również kontrolować apetyt i zachcianki wszelkiej maści. 

4. Insulinowrażliwość 

To nawiązanie do fragmentów, w których pisałem o kompozycji kwasów tłuszczowych w diecie. Wielonienasycone takie jak EPA, DHA, ALA – wspomagają wrażliwość insulinową, a ich niedobory mogą prowadzić do problemów. Kompozycja kwasów tłuszczowych na diecie keto odgrywa ogromną rolę zarówno w insulinowrażliwości, jak i w ketogenności posiłków: gdy podmieniamy długie kwasy tłuszczowe z masła, smalcu i oleju kokosowego na olej MCT/C8 – mamy sytuację win-win: wyższą wrażliwość insulinową i większą ketogenność posiłków, wyższy próg spożycia węglowodanów i prawdopodobnie mniejszą endotoksemię przy okazji.